Hommes de Polynésie Retrouvez nous sur
Site de Femmes de Polynésie Hommes de Polynésie

Je passe
d'un site à l'autre

Évasion

O Manutea a Moutame e tāna vānira e meri

Publié le 9 novembre 2026
voir l'article en français

’Ua rau te tōro’a a Manutea a Moutame nō te pae o te fa’a’apu : ta’ata tanu, ta’ata hi’opo’a, orometua ha’api’i… ’A ta’io mai i tōna orara’a o tanā i ora nā te ara e tāna e ora nei i Ra’iatea nei.

I tōna ‘āpīra’a, ‘ua ora mai o Manutea I roto i te uru ha’ari nō te ‘āfa’a nō Aratoa, i Ōpoa.

« E ta’ata tinito tō’u metua tāne. E ta’ata rohi pūhā e te tanu mā’a mai te ufi, te taro, te māniota, te ’ūmara… E ta’ata tanu vānira ato’a, o tāna īa e fa’aineine hou ‘a ho’o atu ai. ’Ua tui tōna ro’i i Porinetia nei. I tō’u fānaura’ahia mai, ‘ua pū’ohu mai tō’u māmā ‘ia‘u i roto i te hō’e vauvau mono’i vānira. E piti tu’āne, e 5 tuahine tā’u. »

Tōna tau ha’api’ira’a

Nō tōna hia’ai rahi I te ha’api’ira’a i te tanu mā‘a, ‘ua ō atu o Manutea i te ha’api’ira’a fa’a’apu i Moorea. I reira, ‘ua roa’ā mai ‘iāna i te parau tū’ite BEP. I muri mai, ‘ua hina’aro ‘oia e nu’u fa’ahou i tōna ‘ite i roto i te tanura’a tiare. ‘Ua reva atu ‘ōia I te fenua Farāni, i Hyères. Nō tē fa’ahope roa i tōna ‘ite, ‘tei te fenua Guadeloupe e Martinique tōna harura’a mai i te parau tū’ite BTS nō te mau tiare tupu rau. Ho’i mai nei o Manutea i tōna fenua ‘āi’a, o Raiatea, e 22 noa ïa tōna matahiti. ‘Auē te fa’ahiahia e !

Tōna ‘aravihī i roto i te parau o te vānira

’Ua fa’atere mai ’ona i te tuha’a o te vānira i te pū « SDR » 1, e rohi mai nei i te pū mau o te vānira « EPIC » i Raiatea nei e 12 matahiti i te maoro. ’Ua turu atu ‘ōna i te mau tāpura huru rau, mai te mau tāmaru rā’au tanu ; te ‘itehiara’a mai i te mau ma’i e ha’apohe nei i te vānira e te ha’afaufa’ara’a i tōna parau i Paris.

Tē mau nei o Manutea i te hō’ē faufa’a rahi e tē hina’aro nei ‘ōna e hōro’a, e ‘ōpere i tōna ‘ite. Riro mai nei o Manutea ei ‘orometua ha’api’i i i te fare ha’api’i mata’eina’a « MFR » i Tahaa e 13 matahiti i te maoro. Mai te matahiti 2023, te rohi nei i te pū CAPL, pū nō te mau ta’ata fa’a’apu.

« Tē ti’a nei au nō te parau o te vānira e te meri ‘ātiti a’e ‘ia Porinetia nei. Nā’u e fa’atere nei te pū i Tahaa. E aha te fā ? e au ‘ia‘u ‘ia tanu i tā’u iho fa’a’apu vānira hou ‘a tauturu atu ai i te mau feiā fa’a’apu. »

Te tāmaru rā’au tanu i te fare nei

Te po’i nei te tāmaru rā’au tanu e 230 rahira’a tumu vānira i ni’a i te hō’ē tāpu fenua e 500 mētera tuea i te ‘ā’anora’a. Tē vai nei i te ropūra’a o teie tāmaru, te tanura’a mai o tōna metua tāne. Mai te ‘āva’e ’ātete tae atu i te ‘āva’e ‘ātopa, e fa’atito o Manutea i tāna mau tiare vānira ‘ia riro mai rātou ei ma’a vānira nehenehe maita’i. E fa’a’ohipa ‘ōna i te tahi tara rā’au nō te rave i te re’a tiare hou a tito ai te pū o te tiare vānira. Mea ‘aravihī mau ā ‘ōna.

« Nā te huru o te reva e ha’afifi i te fa’ahotura’a o te mā’a vānira. ‘Ia tae te tau o Matari’i i ni’a, e topa rahi mai te ua. ‘Ia ‘ore te ta’ata fa’a’apu e ha’apa’o maita’i te ravera’a, e ‘ino te rahira’a o te mā’a vānira, e rahi mai te ma’i merehune, e pohe mai te ’āfara’a o te mau hotu ato’a. »

Manutea Moutame, te rautea manu meri

Tē ’atu’atu ato’a nei o Manutea i te mau 60 ‘āfata manu meri e vai nei i Taha’a e Ra’iatea. Nā te mau tiare o te tumu « falcata » ho’i e roa’a mai ai te meri. Terā ra, te pe’ape’a nei ‘ōia nō te mea ‘aita te mau tiare facalta e mau maoro nei ‘ia tupu teie titora’a.

Te fa’atitora’a vānira.

« ‘Ua riro o Porinetia ei parataito nō te manu meri nō te raura’a o te mau tiare. Te mea fāna’o nō tātou nei, ‘aita te « varroa » manu ha’apohe te manu meri, e ora nei i ‘o nei. ‘Aita ato’a te ma’i « loque américaine » e ha’afifi nei tā tātou manu meri, nō tō rātou ‘aroti’ara’a ‘iāna. »

‘Īnaha, nō te pāruru tā tātou manu meri e te mau rautea, e ‘ōpani ‘eta’etahia ‘ia ho’o mai i te meri nā te ara mai.

Te hia’ai nō te hō’ē orara’a pāpū

E hia’ai rahi tō Manutea Moutame nō tātou pa’ato’a, te fa’a’apura’a e te tanura’a i te repo, ‘ia ora te ta’ata i te hō’ē orara’a pāpū.

« I teie tau, e 50 matahiti tō te feiā fa’a’apu teie e ha’amata nei i te tanu 2. ‘Aita te u’i ‘āpī e ora nei mā te fa’a’apu. Tē ‘imi nei rātou i te hō’ē ‘ohipa tāmau e te moni ‘āva’e. Tē pe’e nei rātou i te peu a te mau marite e te mau papa’ā. Terā ra, te mea e fa’ata’a ‘ē nei rātou ‘ia mātou, tō mātou huru : te maita’i, te ‘ata’ata e te ‘oa’oa. Terā ïa te faufa’a rahi a Porinetia. »

  1. I teie nei te Pū fa’aterera’a nō te ’ohipa fa’a’apu.
  2. ’A tai’o i te hōho’a a Faustin Ah Yun 

Gaëlle Poyade

Tāparau

©Hoho’a : Gaëlle Poyade e Manutea Moutame nō te mau Hommes de Polynésie

Fa’atere nō te pāpa’ira’a : Yvon Bardes

À découvrir également :

Partagez Maintenant !

Hommes de Polynésie

Hommes de Polynésie Instagram

Newsletter

Abonnez-vous à notre newsletter pour recevoir du contenu de qualité

* En cliquant sur VALIDER, nous attestons que l'adresse mail ne sera utilisée que pour diffuser notre newsletter et que vous pourrez à tout moment annuler votre abonnement.